Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen el şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rağbet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle tasarlan ve zamanla anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. Yırler anne murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki murabbaklere (üçlük yahut ikilik bile olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise el dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yine edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Yırnün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir el şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı itibarıyla bir sınırlama gerçekleşemez.

Yırlerin kebir çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Yırler bu şekilde elın orospuı olurlar ve elın her kesimine seslenme fail sanat adamılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. Yırler çoğu misil, bir huy hikâyeı evet da bir kahramanlık hakkındasında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, önem adlarının, ayrıca konuların birlikte değiştiği görüldüğü bâtınin, nerede doğduklarını saptamak güçleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü koşukler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı bâtınine kayran uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise alelumum kaşkariko havaları önem kırmızıır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da sınık âlem adı verilmektedir.

Türklerde kârlenen konulara gereğince bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına gereğince koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Natür koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve bayrakaltı koşukleri
Resim koşukleri
İş koşukleri
Katlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Baziçe koşukleri
Mizaç ve hayvan koşukleri
Efe ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve yaraklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri