Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 4

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilgili ve Türk’e özgü anlamında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle kırlan ve giderek anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. ırlamakler esas kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik bile olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında gene edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

ırlamaknün belli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en saydam özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. Kısaca hece skorsı itibarıyla bir sınırlama gerçekleşemez.

ırlamaklerin majör çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. ırlamakler bu şekilde umumın finansı olurlar ve umumın her kesimine hitap fail artistlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir müzik türüdür. ırlamakler çoğu sefer, bir natür fenomenı evet da bir kahramanlık kontrasında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, makam adlarının, hatta mevzuların dahi değiştiği görüldüğü kucakin, nerede doğduklarını saptamak sarpleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere gereğince usulsüz ve usullü koşukler olarak dü kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı kucakine saha uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise ekseri temaşa havaları makam hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırıntı atmosfer adı verilmektedir.

Türklerde anlayışlenen konulara gereğince bile sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına gereğince koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Natür koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askeriye koşukleri
Tören koşukleri
İş koşukleri
Karşıtlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Sahne koşukleri
Beğeni ve efsanevi koşukleri
Zeybek ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve üzücüklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri