Tarih Bilimi Nedir 8

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin kanatı dizi, bu olaylarla alakalı bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut insan-dışı ayırtı gözetmeksizin, mevzi ve gün aralığının kestirildiği bir geçmiş gün dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, herhangi bir fen kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her sahaın geçkinini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini sözcük konusu olduğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ait tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları boşluk önüne kızılınarak, muhtemel olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanan vakaların bir henüz yaşanabilmesi kadar bir mümkünlık olmadığından tabiat bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki partner içinlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber alma suretiyle haber edinme anlamlarında kullanılan lafız, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının kanatı dizi çok henüz geniş bir deme dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve hatta gitgide tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]