Tarih Bilimi Nedir 9

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin yerı nöbet, bu olaylarla ait bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut âdem evladı-dışı ayrımı gözetmeksizin, bucak ve zaman aralığının kestirildiği bir geçmiş zaman dilimde, vesile-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her vadiın geçkinini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık geçkini gır konusu evetğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî inceleme, geçmiş zamandaki vakalara merbut bütün bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu devrin şartları dide önüne allıkınarak, olası evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir elan yaşanabilmesi üzere bir olasılık olmadığından huy bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki şerik karşılığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “anket”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, salık derç vasıtasıyla haber edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yerı nöbet çok elan geniş bir mazmun derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca yavaş yavaş huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden başka bir şey değildir.[5]